Schepen Leijdeckerstraat

Schepen Leijdeckerstraat 

In de late Middeleeuwen vinden we twee heren met de naam Leijdecker (Leyendecker) in het stadsbestuur van Arnhem, beiden met de voornaam Andries.  

De eerste was in ieder geval actief in de raad in de jaren 1482 en 1483. Van hem weten we verder dat hij vanaf 1465 lid was van de Sint Nicolai Broederschap. Hij bekleedde daar de functie van provisor, waardoor hij verantwoordelijk was voor alle roerende en onroerende goederen. Deze in het jaar 1351 opgerichte liefdadige organisatie bestaat tot op de dag van vandaag. 

Ook was hij huismeester van het Leprozen- of Sint-Anthonisgasthuis. Dat wil zeggen dat hij leiding gaf aan de totale organisatie van het gasthuis. Een huismeester was de hoogste gezaghebbende in het huis en in die tijd waarschijnlijk ook financieel verantwoordelijk. Andries Janszn Leyendecker overlijdt vóór 1495. 

De andere Andries komen we bijna een eeuw later, in het jaar 1569, tegen als burgemeester van Arnhem. Het jaar daarop is hij schepen en in 1575 wordt hij nog een keer gekozen als burgemeester. Ook hij wordt in 1565 lid van de Sint Nicolai Broederschap. Daarnaast behoorde hij ook tot de Sint-Erasmusbroederschap in de Sint-Walburgiskerk. Zij hielden zich bezig met de armenzorg door, onder andere, iedere maandagmorgen brood uit te delen aan de armen. Andries Gerrytszn Leyendecker overlijdt in 1602. 

De maatschappelijke betrokkenheid en zorg voor de minder bedeelden lijkt in de familie te zitten. Arnt Leyendecker, als geestelijke en leraar verbonden aan de Sint-Walburgiskerk, is mogelijk een oom van bovengenoemde burgemeester. Hij koopt in 1542 een huis in het Korte Rijnstraatje, dat hij inricht als gasthuis. Dit huis staat bekend als Leyendeckers weduwenhuis. Er zijn in Arnhem zeven van deze instellingen gesticht tussen 1500 en 1750. Het waren particuliere initiatieven van rijke Arnhemmers die na hun dood (een deel van) hun vermogen nalieten om opvang van oude, arme vrouwen te garanderen. In elk huis was plaats voor vier tot zes dames. 

Er zijn geen afbeeldingen gevonden van deze bestuurders maar er is wel een schilderij, gemaakt door Hendrick Coster in 1643, met een portret van Helena Leydeckers op 73-jarige leeftijd. Helena, een dochter van de burgemeester, was katholiek. Door zich te laten portretteren met gevouwen handen, haar bloedkoralen rozenkrans en het kruisbeeld, beleed ze openlijk haar geloof. Dat was door het protestantse stadsbestuur van Arnhem sinds 1581 verboden. Toen Helena’s vader Andries Leydeckers burgemeester was, bestuurden de katholieken de stad nog. Deze situatie veranderde vanaf 1577, toen Jan van Nassau stadhouder van Gelre werd en de protestanten de macht grepen. Het schilderij bevindt zich in de collectie van Museum Arnhem.